W dniu 19 maja 2014 roku Związek Zawodowy Pracowników Policji reprezentując 25 tysięczną rzeszę pracowników Policji wystosował skargę do Pani prof. Ireny LIPOWICZ – Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą braku waloryzacji wynagrodzeń pracowników cywilnych Policji w okresie sześciu lat począwszy od roku 2009.
Aktem normatywnym regulującym wynagrodzenia pracowników Policji jest Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2001 r. nr 86, poz. 953 – z późn. zm,), gdzie w art. 21 ust. 4 ustawodawca mówi, iż Zasady COROCZNEGO podwyższania wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej określają przepisy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. Jak widać, zarówno wykładnia gramatyczna, jak i funkcjonalna oraz logiczna konstytuuje normy o charakterze imperatywno – atrybutywnym w zakresie konieczności dokonywania corocznej, dodatniej waloryzacji wynagrodzenia kręgu pracowników, do którego należą również pracownicy Policji. W efekcie brak waloryzacji stanowi wyraz naruszenia prawa, które daje podstawę do dochodzenia przedmiotowego roszczenia, już z samej zasady słusznego. Bez wątpienia normy te nie mają charakteru dyspozytywnego, lecz kształtują obowiązek waloryzacji wynagrodzeń. Dokonując analizy prawnej, mającej wyjaśnić podstawę roszczenia, należy sięgnąć do lex specjalis zawartych w ustawie z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2011 r. nr 79, poz. 431 – z późn. zm.), gdzie w art. 4 ust. 2 prawodawca wyjaśnia, że: Wynagrodzenia osób nieobjętych mnożnikowymi systemami wynagrodzeń waloryzowane są średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń, zaś w art. 9 ust. 1 pkt. 3 odsyła do ustaw budżetowych, gdzie corocznie ustalane są wspomniane wskaźniki wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, które bezwzględnie powinny korespondować zarówno z prognozowanym średniorocznym wskaźnikiem wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych na konkretny rok (ustalony w budżecie), jak i poziomem inflacji z roku poprzedniego. Zwróciliśmy się więc z prośbą do Pani Rzecznik o spowodowanie zwrotu wszystkim pracownikom cywilnym Policji kwoty o jaką powinno zostać podwyższone wynagrodzenia w latach 2010, 2011, 2012, 2013 i 2014. Sprecyzowanie niniejszego roszczenia nastąpi na tle unormowań kolejnych, obowiązujących w tym czasie regulacji budżetowych, które w roku 2010 ustanowiły waloryzację na poziomie 101%, a w roku 2011 – 102,3%, w 2012 – 102,8%, w 2013 – 102,7%. W tej sytuacji należy uznać, iż przepisy te nie korespondują z retio legis: art. 4 ust. 2 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Po drugie są sprzeczne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – jako kolidujące z zasadą sprawiedliwości społecznej i zasadą demokratycznego państwa prawnego, w tym również z dyrektywą ochrony praw słusznie nabytych. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w fakcie, że we wskazanym okresie wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych – potocznie zwane inflacją, osiągnęły znaczne wartości, przez co siła nabywcza pieniądza ulega obniżeniu, co w połączeniu z brakiem podwyżek wynagrodzenia doprowadziło do rzeczywistego spadku wartości świadczenia wypłacanego przez pracodawcę w stosunku do roku ubiegłego. Mamy zatem do czynienia z sytuacją, gdzie nie dość że nie spełniono ustawowego wymogu waloryzacji wynagrodzenia, to na skutek niekonstytucyjnych regulacji budżetowych – zostało ono faktycznie zmniejszone.
Naszym zdaniem, wynagrodzenie powinno zostać zwaloryzowane na poziomie wskaźnika inflacji za rok poprzedni, wskutek czego udałoby się przynajmniej zneutralizować spadek siły nabywczej pieniądza, co faktycznie miało miejsce. Jak więc widać, jest to podejście minimalistyczne, mające za zadanie przede wszystkim uchronić pracowników przed negatywnymi konsekwencjami oddziaływania zjawisk ekonomicznych. Biorąc pod uwagę, że przytoczone dane liczbowe odnośnie poziomu inflacji w kolejnych latach, podlegają okresowemu ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski” oraz są publikowane na witrynie internetowej GUS – dlatego należy potraktować je jako fakt notoryjny, na zasadzie art. 288 §1 k.p.c. nie wymagający dowodu. Przyjęty miernik wzrostu wynagrodzeń na kolejne lata stanowi na tyle istotną okoliczność, że ustawodawca w budżecie na rok 2011, 2012 i 2013 w ogóle nie przewidział wzrostu wynagrodzeń pracowników sektora publicznego, a w roku 2010 ukształtował go na poziomie o 2,5% niższym niż wskaźnik inflacji w 2009 r. wynoszący 3,5%. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż przedmiotowe regulacje ustaw budżetowych są sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, wyrażonymi w art. 2 ustawy zasadniczej i ich pochodną – zasada ochrony praw nabytych – w tym przypadku atrybutu korzystania z corocznej waloryzacji wynagrodzeń przynajmniej na poziomie spadku realnej wartości złotego za rok poprzedni.
Jako rażąco niesprawiedliwą oraz godzącą w podstawy porządku prawnego należy traktować praktykę organów władzy ustawodawczej, które w myśl uchwalonego prawa aprobują sytuacje, gdzie duża grupa pracowników Policji zostaje w rzeczywistości pozbawiona znacznej części i tak bardzo skromnego wynagrodzenia.
Ponadto stwierdzamy jawne pogwałcenie Konstytucji RP a szczególnie zwartą w art. 32 zasadę równości wobec prawa poprzez faworyzowanie niektórych grup pracowniczych, jak chociażby nauczycieli, pracowników samorządowych, przyznając im wzrost wynagrodzeń nawet ponad wskaźnik inflacji. Zgodnie z przytoczonym powyżej zapisem art. 32 wszyscy są równi wobec prawu. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W myśl ust. 2 tego artykułu nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zasada równości ma charakter uniwersalny, obejmujący każdą jednostkę, a tym samym osobę fizyczną i osobę prawną, jak również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, bez względu na inne przesłanki jak na przykład obywatelstwo. Zatem zakres podmiotowy zasady równości jest określony poprzez pojęcia „wszyscy”, „nikt”. Ustęp 1 art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej formułuje w sposób ogólny zasadę równości jako normę konstytucyjną, adresowaną do wszelkich organów władzy publicznej, zarówno do organów stosujących prawo jak i do organów stanowiących prawo. Z kolei ust. 2 precyzuje znaczenie konstytucyjnej zasady równości. Wyraża uniwersalny charakter równości i określa granice dopuszczalności zróżnicowań podmiotów prawa. W myśl tego przepisu, żadne kryterium nie może stanowić podstawy dla różnicowań niesprawiedliwych, dyskryminujących określone podmioty. W orzeczeniu z dnia 23 października 2001 r. TK stwierdził, że „art. 32 stanowi całości normatywna. Ust. 1 wymienionego artykułu formułuje w sposób ogólny zasadę równości jako normę konstytucyjną adresowaną do wszelkich organów władzy publicznej”. Równość w prawie ma charakter materialny i wymaga, by przepisy prawne ujmowały prawa i obowiązki jednostki w sposób wolny od dyskryminacji oraz bez wyprowadzania nieuzasadnionych przywilejów.
W związku z powyższym wnieśliśmy o podjęcie działań mających na celu zakończenie niekonstytucyjnych procedur rządu niosących ubożenie pracowników Policji.
J.Ć.